Bất lực là một cảm giác thường thấy trong giai đoạn khởi phát trầm cảm. Mỗi khi trải nghiệm cảm xúc này bạn sẽ cảm thấy thời gian bị đóng băng, bị tê liệt, bị tàn phá. Sự bất lực xuất hiện khi chúng ta cảm thấy thất bại và buộc phải chấp nhận những gì đang diễn ra. Cảm giác lúc này giống như bị rơi vào một vực thẳm mà không có bất cứ sự bấu víu nào.
Một số chuyên gia gọi sự bất lực là sự bất lực đã được tích lũy. Có lẽ bạn đang thấy rất lạ lẫm với thuật ngữ này. Sự bất lực đã được tích lũy là khi một người liên tục tiếp xúc với các yếu tố gây căng thẳng hoặc sự kiện đau buồn không thể kiểm soát được. Cuối cùng, họ sẽ cảm thấy mình không có bất kỳ lựa chọn hoặc quyền kiểm soát nào đối với những gì xảy ra với bản thân. Chính vì thế khi ở trong cảm xúc tiêu cực này chúng ta sẽ ngừng suy nghĩ hoặc tìm cách thay đổi tình huống mặc dù trên thực tế điều đó là hoàn toàn khả thi.
Sự bất lực cũng liên quan đến các yếu tố về mặt sinh học của con người. Nếu bạn biết một chút về bộ não, bạn chắc hẳn đã nghe đến một loại hormone mang tên serotonin. Thông thường chúng ta cảm thấy bất lực trong một tình huống căng thẳng, serotonin sẽ tăng đột biến để giúp chúng ta cố gắng xử lý những gì đang xảy ra với mình vào thời điểm đó. Nhưng ngay sau đó seretonin nó sẽ giảm xuống rất nhanh. Vào lúc này hạch hạnh nhân sẽ được kích thích vì nó là trung tâm ra quyết định của não bộ.
Khi bị thúc ép bởi tác động của tổn thương, não bộ của bạn sẽ hoạt động để giải quyết vấn đề bằng cách gửi thông tin đến các cơ và các cơ quan của bạn. Lúc này toàn bộ cơ thể bạn đang đứng giữa 2 lựa chọn: chiến đấu hoặc bỏ trốn. Tuy nhiên, có những tình huống khi não bộ nhận thấy vấn đề xảy ra quá khả năng nhận biết và xử lý nên dẫn đến việc tâm trí bạn phân tách, phân mảnh hoặc chuyển sang trạng thái phủ nhận. Khi điều này xảy ra, cơ thể bạn tê liệt, khập khiễng hoặc dừng lại tại chỗ giống như một con nai bị chiếu sáng bởi đèn pha ô tô.
Khi bạn cảm thấy bất lực, bạn cũng có thể đồng thời cảm thấy nhiều cảm xúc và cảm giác khác:
- Thiếu động lực để vượt qua hoàn cảnh khó khăn
- Trầm cảm
- Lo lắng
- Cảm giác như một nạn nhân
- Hoảng loạn
- Lòng tự trọng thấp
- Thất vọng
- Từ bỏ
- Trì hoãn
Các biểu hiện thể chất của sự bất lực không dễ nắm bắt. Chúng có liên quan đến tình trạng tinh thần của bạn và liệu bạn có đang có những cảm xúc khác đi kèm với sự bất lực hay không. Nếu bạn đang bị rối loạn lo âu thì những dấu hiệu thể chất của rối loạn lo âu sẽ xuất hiện. Nếu bạn đang trong giai đoạn trầm cảm thì những triệu chứng của trầm cảm sẽ gây ảnh hưởng đến bạn. Dưới đây là một số biểu hiện về mặt thể chất của tình trạng bất lực:
- Hay khóc
- Mệt mỏi
- Khó ngủ
- Vòng lặp về hành vi
5 cách để đối phó với cảm giác bất lực
1. Viết nhật ký
Bắt đầu thực hành viết nhật ký có thể là một cách tuyệt vời để vượt qua những cảm xúc khó chịu. Đôi khi những vấn đề gặp phải không khó khắc phục khi chúng được viết trên một tờ giấy. Khi chúng ta loại bỏ những vấn đề này ra khỏi tâm trí và đặt chúng ở một nơi có thể xem xét rõ ràng là lúc chúng ta có thể đưa ra những quyết định hoặc giải pháp cho những câu chuyện đang xảy ra. Đơn giản bằng việc đổ não ra giấy chúng ta có thể tước đi sức mạnh của những suy nghĩ tiêu cực và loại bỏ chúng.
Ngoài việc đưa những vấn đề lên bề mặt của sự tỉnh táo thì bạn cũng có thể dùng liệu pháp viết để nhận thức những nguồn lực, điểm mạnh và lợi thế của mình. Điều này góp phần không nhỏ vào việc giúp bạn có cái nhìn khách quan và đầy đủ thông tin cho khó khăn trước mắt.
2. Tìm kiếm người hỗ trợ
Khi cảm xúc bất lực xâm chiếm thì suy nghĩ không ai có thể giúp mình vượt qua khoảng thời gian này là một điều rất thường thấy. Tuy nhiên chính gia đình và bạn bè lại là những người rất quan trọng để bạn có thể nương tựa. Trong trường hợp bạn không tìm được bất kỳ ai trong vòng tròn kết nối gần nhất của mình để trò chuyện, đừng ngần ngại tìm sự giúp đỡ của các nhà trị liệu hoặc đường dây hỗ trợ nào đó mà bạn thấy tin tưởng.
3. Tự nói chuyện đầy lòng trắc ẩn
Tự nói chuyện với chính mình là một cách rất tốt để vượt qua tổn thương. Những lúc chông chênh thay vì nói: “Tại sao điều đó lại xảy ra với tôi? Tôi không thể chấp nhận được việc này. Tại sao mọi chuyện lại trở nên mất kiểm soát và tồi tệ như thế?”. Hãy để bản thân mình được lắng nghe những điều sau: “Tôi có thể làm gì để cải thiện điều này? Ngay lúc này tôi biết mọi chuyện đang không ổn nhưng nó sẽ thay đổi thôi. Tôi có thể vượt qua được chuyện này.”
Hãy đối xử tốt với chính mình! Bạn xứng đáng nhận được lòng trắc ấn và lòng tốt mà bạn luôn dành cho người khác một cách thoải mái. Hãy cho phép bản thân được nghỉ ngơi một chút.
4. Tập thở sâu
Hít thở sâu là một cách đáng kinh ngạc để giúp thiết lập lại cơ thể và làm dịu hệ thống thần kinh đang làm việc quá giờ của bạn vào lúc này. Vì vậy, hãy hít một hơi thật sâu trong bốn lần đếm, giữ trong bốn lần đếm, sau đó thở ra trong bốn lần đếm. Tiếp tục làm điều đó lặp đi lặp lại để giúp bạn bình tĩnh lại một chút.
Cùng với việc thở sâu hãy mài giũa lại các giác quan của mình cũng là cách rất hiệu quả để tạm ngắt cảm xúc bất lực. Đơn giản là nhắm mắt, thở và tập trung vào những gì bạn nghe thấy, ngửi thấy và chạm vào.
5. Mất tập trung tích cực
Chúng ta biết rằng cách làm việc hữu hiệu nhất với những tổn thương hoặc cảm xúc là đối diện trực tiếp, quan sát, chấp nhận, Tuy nhiên mỗi khi cảm xúc dâng lên quá cao bạn có thể dùng một vài hoạt động để có sự mất tập trung cần thiết như ra ngoài đi dạo, nấu một bữa ăn hoặc bất cứ việc gì mà bạn vẫn thường yêu thích.
Biên tập: Ngọc Phạm
——–
VCP – Tâm lý học tâm thức Việt Nam
- Hotline/Zalo: 0917098001
- Fanpage: https://www.facebook.com/vcpvietnam
- Email: tamlyhoctamthuc.vn@gmail.com
- Website: tamlyhocvn.com
