Trẻ tăng động giảm chú ý (ADHD) thường gặp khó khăn trong việc kiểm soát hành vi, duy trì sự tập trung và điều chỉnh cảm xúc. Bên cạnh trị liệu tâm lý và giáo dục hành vi, các bài tập vận động và luyện tập kỹ năng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ trẻ phát triển toàn diện. Dưới đây là các nhóm bài tập hiệu quả, đã được nghiên cứu và áp dụng tại nhiều trung tâm can thiệp.
1. Bài tập vận động thô giúp giải tỏa năng lượng dư thừa
Trẻ tăng động thường có xu hướng di chuyển liên tục, khó ngồi yên. Thay vì cấm đoán, cha mẹ nên cho trẻ tham gia các hoạt động vận động có kiểm soát để giải phóng năng lượng và rèn luyện khả năng tự điều chỉnh.
Bài tập gợi ý:
Trò chơi nhảy theo hiệu lệnh: Chuẩn bị một bản nhạc vui nhộn, yêu cầu trẻ chỉ được nhảy khi có hiệu lệnh “bắt đầu” và phải dừng ngay khi nghe “dừng”. Trò chơi này giúp trẻ luyện phản xạ có điều kiện, tăng khả năng ức chế hành vi bốc đồng.
Chạy tiếp sức trong nhà: Sử dụng các vật mềm làm chướng ngại vật (gối, ghế nhỏ), yêu cầu trẻ chạy qua theo hướng dẫn có trật tự. Hoạt động này giúp phát triển khả năng phối hợp và chú ý vào nhiệm vụ.
Tập yoga cho trẻ em: Các động tác như “cây đứng yên”, “chiến binh”, “con mèo” giúp trẻ rèn sự cân bằng, tăng khả năng kiểm soát cơ thể và làm dịu hệ thần kinh.
2. Bài tập vận động tinh giúp tăng tập trung và kiểm soát cơ nhỏ
Hoạt động vận động tinh (cử động ngón tay, bàn tay) có liên hệ chặt chẽ với chức năng điều hành và sự tập trung. Luyện tập hàng ngày sẽ giúp trẻ nâng cao khả năng kiểm soát hành vi.
Bài tập gợi ý:
Lắp ghép mô hình Lego: Khuyến khích trẻ xây dựng theo mẫu có sẵn, tập trung trong thời gian ngắn (5–10 phút) và tăng dần độ khó.
Vẽ tranh theo mẫu: Đưa ra hình vẽ đơn giản (hình tròn, ngôi nhà, con vật…) và yêu cầu trẻ vẽ lại giống mẫu. Trò chơi này giúp trẻ rèn tính kiên trì và quan sát chi tiết.
Dán giấy màu theo số thứ tự: Dùng giấy màu cắt sẵn, yêu cầu trẻ dán đúng vào hình theo hướng dẫn số thứ tự (ví dụ: 1 là màu đỏ, 2 là màu xanh). Tăng dần độ phức tạp để phát triển sự chú ý.
3. Bài tập chú ý và ghi nhớ cải thiện khả năng tập trung
Khả năng tập trung của trẻ ADHD thường bị gián đoạn sau vài phút. Các bài tập này giúp tăng thời gian chú ý và luyện trí nhớ ngắn hạn – một chức năng điều hành quan trọng.
Bài tập gợi ý:
Trò chơi tìm điểm khác nhau: Sử dụng hai bức tranh gần giống nhau, yêu cầu trẻ tìm 5 điểm khác nhau. Bài tập này vừa vui, vừa luyện kỹ năng thị giác và sự chú ý.
Trò chơi nhớ dãy số: Đọc một dãy số cho trẻ (ví dụ: 2 – 4 – 7), yêu cầu trẻ lặp lại. Sau đó tăng độ dài dãy số theo thời gian. Có thể thay bằng dãy màu, từ, hoặc hình ảnh.
Đoán đồ vật qua lời mô tả: Mô tả một đồ vật đơn giản như “tròn, màu vàng, ăn được, có hạt”, trẻ phải đoán là quả gì. Trò chơi này giúp tăng khả năng nghe – hiểu và tập trung vào nội dung.
4. Bài tập kiểm soát cảm xúc và điều chỉnh hành vi
Trẻ tăng động dễ nổi nóng, bốc đồng hoặc khó kiềm chế cảm xúc. Các bài tập dưới đây giúp trẻ nhận diện và điều chỉnh cảm xúc theo cách phù hợp.
Bài tập gợi ý:
Bảng cảm xúc: Mỗi sáng, trẻ sẽ chọn gương mặt phù hợp với cảm xúc (vui, buồn, tức giận, lo lắng…) và nói lý do. Kỹ thuật này giúp trẻ gọi tên cảm xúc thay vì hành vi bộc phát.
Trò chơi “Nếu thì”: Tạo các tình huống giả định như “Nếu con bị bạn lấy đồ chơi, con sẽ làm gì?”, để trẻ học cách phản ứng tích cực thay vì đánh bạn hay hét lên.
Hít thở sâu theo bong bóng: Khi trẻ mất bình tĩnh, hướng dẫn trẻ tưởng tượng đang thổi bong bóng. Mỗi hơi thở sâu vào – thở ra giúp làm dịu hệ thần kinh và tăng khả năng tự kiểm soát.
5. Một số lưu ý khi áp dụng các bài tập
-
Bắt đầu từ những hoạt động đơn giản, thời gian ngắn (5–10 phút), sau đó tăng dần độ khó và thời lượng.
-
Luôn có phần thưởng nhỏ hoặc lời khen sau khi trẻ hoàn thành.
-
Luân phiên giữa hoạt động vận động mạnh và nhẹ để tránh quá tải.
-
Luôn duy trì tinh thần vui vẻ, không tạo áp lực hoặc ép buộc trẻ.
Kết luận
Các bài tập hỗ trợ trẻ tăng động không chỉ giúp giảm hành vi bốc đồng, tăng khả năng tập trung mà còn phát triển kỹ năng xã hội và cảm xúc. Tại các trung tâm can thiệp trẻ tăng động ở Thanh Hóa và nhiều địa phương khác, những hoạt động này đang được tích hợp trong chương trình trị liệu hằng ngày để mang lại hiệu quả toàn diện. Với sự đồng hành kiên nhẫn của gia đình và chuyên gia, trẻ ADHD hoàn toàn có thể phát huy tối đa tiềm năng của mình.
Nếu bạn cần tư vấn đánh giá hoặc chương trình can thiệp trẻ tăng động, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi:
- Viện Tâm lý Giáo dục VCP
- Hotline: 0328372737
- Website: tamlyhocvn.com
- Can thiệp & Đánh giá: 8h – 18h hàng ngày
*Các bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, cần liên hệ chuyên gia để được tư vấn cụ thể
