Tại sao chúng ta lại thường rơi vào các vòng lặp khó khăn giống nhau trong suốt cuộc đời?
Tại sao có những cách phản ứng, thói quen chúng ta thấy không còn phù hợp nhưng vẫn chưa thể thay đổi được?
Đó là vì tâm trí chúng ta vận hành theo các hệ thống niềm tin cốt lõi. Nói đơn giản đó là hệ thống chứa đựng cách nhận thức, nhìn nhận căn bản của chúng ta về bản thân, người khác và thế giới. Mà ở đó tất cả các suy nghĩ trong đầu của chúng ta được sinh ra.
Mỗi giây phút trôi qua, não bộ phải tiếp nhận vô số các tín hiệu, thông tin tác động đến chúng ta. Để quá trình xử lý tín hiệu này diễn ra nhanh chóng và đỡ tốn năng lượng, não bộ lựa chọn chiến lược hình thành các hệ thống nhận thức dựa trên các kinh nghiệm trước đó. Đây là quá trình hình thành nên các niềm tin cốt lõi.
Khi niềm tin cốt lõi được hình thành, nó sẽ chi phối cách chúng ta nhận thức về thế giới. Các sự kiện xảy đến trong cuộc đời chúng ta không tự nhiên sinh ra các cảm xúc của chúng ta mà trước tiên cần qua bộ máy xử lý của hệ thống nhận thức này. Theo cách đó, niềm tin cốt lõi của chúng ta cũng chi phối cảm nhận của chúng ta trong cuộc sống.
Ví dụ, lấy biến cố là khi chúng ta mất việc. Chúng ta sẽ có nhiều phản ứng khác nhau tùy thuộc vào cách nhận thức của chúng ta về điều này. Nếu chúng ta nghĩ “Mình thật kém cỏi nên mới mất việc” thì chúng ta sẽ cảm thấy rất buồn chán, thất vọng. Nhưng khi chúng ta nghĩ “Tình hình dịch bệnh làm ảnh hưởng đến việc làm của nhiều người,nhưng mình có năng lực nên mình sẽ tìm được công việc khác” thì chúng ta sẽ cảm thấy bình thản. Rõ ràng hai suy nghĩ trên được chạy bởi 2 niềm tin cốt lõi khác nhau, một cái là niềm tin “Tôi kém cỏi”, cái còn lại là “Tôi có năng lực” và “Tôi đồng cảm với tình hình chung của thế giới”.
Điều thú vị ở đây là chúng ta có niềm tin cốt lõi nào, chúng ta sẽ ngày càng được trải nghiệm nhiều sự kiện, tình huống đúng như niềm tin của chúng ta theo Luật hấp dẫn. Nếu chúng ta tin “Tôi kém cỏi” thì chúng ta sẽ liên tục gặp các tình huống bị chỉ trích là kém cỏi, thất bại trong công việc hay cuộc sống. Nếu chúng ta tin “Tôi không xứng đáng được yêu thương”, chúng ta sẽ được trải nghiệm các tình huống như hôn nhân tan vỡ, bạn bè lừa dối,.. Và do đó, chúng ta rơi vào các vòng lặp khó khăn trong cuộc sống của mình.
Vậy làm thế nào để xác định được niềm tin cốt lõi của chúng ta?
1. Xác định niềm tin cốt lõi thông qua quan sát các suy nghĩ tự động
Thông thường, các niềm tin cốt lõi thông hiển lộ trực tiếp mà thông qua các suy nghĩ tự động khi chúng ta gặp các tình huống trong cuộc sống. Chúng ta cần quan sát các suy nghĩ đó của mình và sẽ nhận thấy rằng các suy nghĩ đó có thể khác nhau nhưng chúng có điểm chung lặp đi lặp lại trong hầu hết suy nghĩ, điểm chung đó chính là niềm tin cốt lõi.
Ví dụ, Chúng ta đưa ra 2 tình huống: (1) Khi chúng ta vừa chia tay người yêu hay ly hôn, chúng ta cảm thấy đau khổ và nghĩ “Mình không thể có được mối tình khác hạnh phúc như thế”. (2) Khi người thân quên sinh nhật của chúng ta, chúng ta cảm thấy buồn rầu và nghĩ “Mọi người không hề quan tâm đến mình”. Hai suy nghĩ trên là khác nhau nhưng đều có điểm chung là cảm giác mình không được yêu thương hay niềm tin ở đây này là “Tôi không xứng đáng được yêu thương”.
2. Xác định niềm tin cốt lõi thông qua vòng lặp đời sống
Như đã phân tích ở trên, niềm tin cốt lõi tạo ra các vòng lặp trong đời sống của chúng ta. Do vậy, để xác định niềm tin cốt lõi của mình chúng ta cần khảo sát lại các vòng lặp trong cuộc sống của mình và tìm ra lý do tâm thức nào khiến các điều đó diễn ra. Như vậy ở đây chúng ta cần hiểu rằng, các vòng lặp xảy ra là do chúng ta có bài học nào đó bên trong chưa được nhận ra hay hoàn tất. Bạn có thể đọc thêm về điều này trong bài viết khác của mình: VÌ SAO CÁC KHÓ KHĂN NÀY LUÔN LẶP LẠI VỚI BẠN? (Link: https://www.tamlyhocvn.com/vi-sao-kho-kho-khan-nay-lap-lai-voi-ban/)
Ví dụ vòng lặp về khó khăn tài chính phản ánh cho chúng ta những niềm tin sai lệch về tiền bạc, chúng ta có cảm xúc không xứng đáng hay tội lỗi khi sở hữu nhiều tiền chẳng hạn. Hay vòng lặp về đổ vỡ tình cảm thường liên quan niềm tin bạn chưa yêu và chấp nhận bản thân mình,…
3. Xác định niềm tin cốt lõi thông qua biểu hiện cơ thể
Cơ thể là phản ánh trung thực và chính xác các vấn đề bên trong tâm thức. Lắng nghe các vấn đề cơ thể có thể giúp bạn hiểu ra các niềm tin, cách nhìn nhận sai lệch của mình. Điều thú vị ở đây là các niềm tin tiêu cực đó sẽ được bộc lộ thông qua ý nghĩa chức năng của bộ phận cơ thể mà chúng ta có vấn đề.
Ví dụ: các vấn đề về mắt liên quan đến việc chúng ta đang chối bỏ việc nhìn nhận vào sự thật nào đó, các vấn đề về vai liên quan cảm nhận về trách nhiệm đè nặng lên chúng ta, ù tai là biểu hiện chúng ta đang phớt lờ tiếng nói bên trong của mình, bộ phận sinh dục liên quan cảm giác an toàn khi là phụ nữ/đàn ông,…
Trong bài viết này, Martin đã chia sẻ về cách xác định Niềm tin cốt lõi. Nếu bạn cần hỗ trợ có thể liên hệ Martin để được hướng dẫn cá nhân cho bạn. Bạn có thể theo dõi các bài tiếp theo về cách chuyển hóa các hệ thống niềm tin này. Đây là một khía cạnh quan trọng giúp bạn hiểu hơn về cách mình nhìn nhận cuộc sống.
Cầu chúc Bình an đến bạn!
