Có một thực tế là trầm cảm đều diễn ra ở cả đàn ông và phụ nữ trong suốt các giai đoạn cuộc đời của họ. Tuy nhiên còn tùy thuộc vào tính chất sinh học hoặc quan điểm xã hội nên trầm cảm ở mỗi đối tượng có biểu hiện và thời gian hồi phục khác nhau.
Trầm cảm được hiểu là một bệnh thuộc tâm thần học đặc trưng bởi sự rối loạn khí sắc. Bệnh do hoạt động của não bộ bị rối loạn gây nên do một yếu tố tâm lý nào nào tạo thành những biến đổi bất thường trong suy nghĩ hành vi tác phong. Trong xã hội ngày nay, đàn ông và phụ nữ phải đối mặt với rất nhiều áp lực, căng thẳng kéo dài. Nếu hiện tượng căng thẳng này trở thành mãn tính thì chức năng của não bộ sẽ chịu rất nhiều ảnh hưởng xấu. Trong đó, khu vực đồi thị của não với nhiệm vụ kiểm soát ý thức là nơi bị tổn thương nghiêm trọng do sự gia tăng của cortisol. Khi sống dưới nhiều căng thẳng, áp lực thì tâm lý của họ sẽ trở nên nhạy cảm hơn. Họ có xu hướng biểu lộ cảm xúc tiêu cực trước các vấn đề xảy ra trong cuộc sống.
1. Sự khác biệt dựa trên giới tính liên quan đến trầm cảm
Một tập hợp các chuẩn mực xã hội liên kết những đặc điểm nhất định với bản dạng giới đã được chứng minh là có thể có ảnh hưởng đến sự xuất hiện của một số vấn đề sức khỏe tâm thần, trong đó có trầm cảm.
Cần lưu ý rằng giới tính không phải là yếu tố duy nhất quyết định sức khỏe tâm thần của một người được hình thành như thế nào. Các yếu tố khác liên quan đến trầm cảm bao gồm:
- Những trải nghiệm có hại thời thơ ấu.
- Xu hướng loạn thần kinh (phản ứng với ảnh hưởng tiêu cực đến các sự kiện căng thẳng).
- Yếu tố di truyền
Từ đó có thể thấy rằng giới tính có thể là một yếu tố quan trọng trong cách phát triển và hình thành sức khỏe tâm thần của một người. Theo Hiệp hội Tâm thần Hoa Kỳ (APA), phụ nữ có nguy cơ bị trầm cảm cao hơn 1,5-3 lần. Sự khác biệt dựa trên giới tính này chỉ trở nên đáng kể vào khoảng 10 tuổi và tồn tại cho đến tuổi trung niên, lúc đó tỷ lệ trầm cảm ở phụ nữ và nam giới một lần nữa trở nên tương đương nhau. Sự khác biệt về tỷ lệ trầm cảm giữa phụ nữ và nam giới đã được ghi nhận rõ ràng trên toàn thế giới, xuất hiện ở các quốc gia và nền văn hóa.
Vậy điều gì khiến các em gái và phụ nữ—bắt đầu từ khi bước vào tuổi thiếu nên đến giai đoạn giảm khả năng sinh sản—dễ bị trầm cảm hơn nhiều so với các em trai và nam giới? Các nghiên cứu đã chỉ ra một số điểm khác nhau chính của bênh trầm cảm ở phụ nữ và nam giới
2. Biểu đồ so sánh về trầm cảm giữa đàn ông và phụ nữ
| Trầm cảm ở nữ giới | Trầm cảm ở nam giới | |
| Tỷ lệ | Cao hơn nam giới từ 1,5-3 lần | |
| Các nguyên gây ra trầm cảm cụ thể theo giới tính | • Nồng độ Hormone dao động.
• Mang thai và chuyển dạ. • Kinh nguyệt • Mãn kinh. • Tác dụng phụ của liệu pháp ngừa thai/liệu pháp thay thế hormone. |
|
| Mô hình suy thoái tổng thể | • Tỷ lệ trầm cảm theo mùa cao hơn.
• Tỷ lệ cao hơn của các kiểu trầm cảm không điển hình nhấn mạnh sự dư thừa, với các triệu chứng như chứng mất ngủ, ăn nhiều và tăng cân. |
|
| Các triệu chứng cảm xúc phổ biến | • Cảm giác tội lỗi.
• Vô giá trị. • Vô vọng. • Anhedonia (không có khả năng cảm nhận niềm vui). • Tâm trạng lâng lâng |
• Sự tức giận.
• Cáu gắt. • Bồn chồn. |
| Các triệu chứng nhận thức chung | • Tự kiểm điểm.
• Cảm giác kiểm soát. |
• Các kiểu suy nghĩ ám ảnh cưỡng chế.
• Các vấn đề về trí nhớ. • Khó tập trung. • Ý nghĩ hoang tưởng. |
| Các triệu chứng hành vi phổ biến | • Khóc không rõ lý do.
• Giảm sự thèm ăn. • Nỗ lực tự sát. |
• Sử dụng quá nhiều rượu/ma túy.
• Hành vi nguy hiểm. • Tự sát xong |
| Triệu chứng thể chất thường gặp | • Đau lòng.
• Căng tức ngực. • Thể chất yếu/kiệt sức |
3. Cảm nhận cảm xúc và quyền tự chủ
Tổng hợp lại, các triệu chứng trầm cảm phổ biến ở phụ nữ làm nổi bật một số yếu tố liên quan: ban đầu, phụ nữ dường như hòa hợp hơn về mặt cảm xúc so với nam giới, điều này giúp họ nhận ra liệu họ có thể đang đối mặt với chứng trầm cảm hay không. Mặt khác, phụ nữ cũng có nhiều khả năng nghiền ngẫm (hoặc tập trung nhiều và tiêu cực) vào những cảm xúc tiêu cực và các triệu chứng đau khổ, điều này được cho là có liên quan đến tỷ lệ trầm cảm cao hơn. Ngoài ra, phụ nữ cũng có nhiều khả năng truyền đạt nhu cầu của họ về hỗ trợ sức khỏe tâm thần, kể cả trong trường hợp trầm cảm. Do đó, ngày càng có nhiều phụ nữ được chẩn đoán và điều trị tình trạng này.
Như biểu đồ trên cho thấy, phụ nữ cũng phải đối mặt với một số thay đổi về thể chất, nội tiết tố, liên quan đến khả năng sinh sản và làm mẹ của họ, có thể đóng vai trò quyết định trong việc xuất hiện trầm cảm.
Cuối cùng, và không kém phần quan trọng, nghiên cứu đã chỉ ra rằng phụ nữ có xu hướng ít có cảm giác làm chủ hoặc tin rằng họ có thể kiểm soát và tác động đến những gì xảy ra với mình. Mối tương quan giữa giới tính, khả năng làm chủ và sự xuất hiện của các triệu chứng trầm cảm có lẽ rõ ràng nhất thông qua triệu chứng tuyệt vọng: ngày càng có nhiều phụ nữ tin rằng họ có ít khả năng kiểm soát sức khỏe tâm thần của chính mình, nhiều người nảy sinh cảm giác tuyệt vọng về việc mọi thứ sẽ được cải thiện, hoặc rằng họ một ngày nào đó sẽ cảm thấy tốt hơn.
4. Che giấu nỗi đau
Một giả thuyết hàng đầu về sự khác biệt trong tỷ lệ trầm cảm liên quan đến giới tính cho thấy rằng rất nhiều trường hợp trầm cảm ở nam giới không được chẩn đoán và tỷ lệ nam giới thực sự chiến đấu với tình trạng này thực sự cao hơn nhiều.
Lý do chẩn đoán thấp nam giới bị trầm cảm chủ yếu liên quan đến các triệu chứng biểu hiện của họ và yêu cầu giúp đỡ:
Thứ nhất, nam giới ít có khả năng nhận ra rằng họ có thể đang đối phó với trầm cảm và có thể gạt bỏ những suy nghĩ hoặc cảm xúc trầm cảm sang một bên thay vì đối mặt với chúng một cách có ý thức.
Thứ hai, những người nhận ra rằng họ đang đau khổ thường miễn cưỡng yêu cầu hỗ trợ sức khỏe tâm thần. Việc thừa nhận sự dễ bị tổn thương có thể khó dung hòa với hình ảnh nam tính, cứng rắn và khắc kỷ theo truyền thống mà nhiều người đàn ông xác định. Do đó, không phải tất cả đàn ông đang chiến đấu với các vấn đề sức khỏe tâm thần đều chọn cách tự mình giải quyết thay vì tìm kiếm sự giúp đỡ từ chuyên gia sức khỏe tâm thần.
Cuối cùng, các triệu chứng trầm cảm phổ biến hơn ở nam giới, chẳng hạn như tức giận, bồn chồn và tham gia vào các hành vi nguy hiểm, có thể tạo ra hiệu ứng “ngụy trang”, đôi khi khiến các chuyên gia sức khỏe tâm thần bỏ sót chẩn đoán trầm cảm và thay vào đó, các triệu chứng của họ là do căng thẳng hoặc do tính cách của họ.
5. Tìm kiếm hỗ trợ sức khỏe tâm thần
Trầm cảm và các vấn đề sức khỏe tâm thần khác có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của một cá nhân, cản trở các khía cạnh trong cuộc sống của họ như hiệu quả của cơ chế đối phó của chính họ, mối quan hệ của họ với người khác và hoạt động hàng ngày của họ. Khi sự kỳ thị về sức khỏe tâm thần tiếp tục bị thách thức, ngày càng có nhiều người phải đối mặt với vấn đề sức khỏe tâm thần, bất kể giới tính của họ, đang tìm đến những người khác để được giúp đỡ.
Nếu bạn hoặc người thân có thể đang mắc bệnh tâm thần, vui lòng nói chuyện với bác sĩ hoặc nhà trị liệu của bạn, xem xét các phương pháp điều trị trầm cảm hiện có đã được công nhận về tính an toàn và hiệu quả, đồng thời cân nhắc liên hệ với các mạng lưới hỗ trợ trực tuyến hoặc trực tiếp.
Nguốn: brainsway.com
Biên dịch: Ngọc Phạm
——–
VCP – Tâm lý học tâm thức Việt Nam
- Hotline/Zalo: 0917098001
- Fanpage: https://www.facebook.com/vcpvietnam
- Email: tamlyhoctamthuc.vn@gmail.com
- Website: tamlyhocvn.com
