1. Tâm lý học nói gì về hạnh phúc
Trong ngành tâm lý học có rất nhiều quan điểm khác nhau về các thành tố của hạnh phúc. Theo Diener (2000), hạnh phúc chủ quan (subjective well-being) là sự đánh giá nhận thức và tình cảm của một người đối với cuộc sống của họ. Những đánh giá này bao gồm các phản ứng cảm xúc đối với các sự kiện, cũng như những đánh giá nhận thức về sự hài lòng và thỏa mãn với cuộc sống. Theo ông, hạnh phúc chủ quan là một khái niệm rộng bao gồm: sự hài lòng cuộc sống, cảm xúc tích cực và mức thấp các cảm xúc tiêu cực.
Keyes (1998, 2002) cho rằng, hạnh phúc chủ quan là nhận thức của từng người và những đánh giá của học về đời sống của mình trong tâm trạng khỏe và các chức năng về tâm lý và hạnh phúc xã hội, bao gồm 3 thành tố: hạnh phúc cảm xúc, hạnh phúc tâm lý và hạnh phúc xã hội (Keyes, 2002).
Huppert (2009) cho rằng hạnh phúc tâm lý được kết nối với sự theo đuổi để thực hiện đúng như tiềm năng của một người và tập trung vào chức năng tối ưu nhất của một cá nhân.
Keyes, Shmotkin, Ruff (2002) cho rằng các khía cạnh của hạnh phúc tâm lý nằm dưới sự nhận thức đánh giá nhưng nó liên quan đến các chức năng cá nhân bên ngoài nhận thức hạnh phúc.
Carol D. Ryff phát triển “mô hình 6 yếu tố” của hạnh phúc tâm lý bao gồm: Tự chấp nhận; quan hệ tích cực với những người khác; tự chủ; làm chủ hoàn cảnh; có mục đích trong cuộc sống; sự phát triển bản thân.
Zessin và cs.(2015) cho rằng mức độ hạnh phúc tổng thể (well-being) bao gồm: hạnh phúc nhận thức, cảm xúc tích cực, cảm xúc tiêu cực và hạnh phúc tâm lý (cognitive well-being, positive affective well-being, negative affective well-being, and psychological well-being).
2. Mô hình PERMA về hạnh phúc
Trong bài viết này, chúng tôi giới thiệu đến quý độc giả quan điểm của Seligman (2011) khi đưa ra mô hình PERMA về hạnh phúc bao gồm 5 lĩnh vực:
– P (Positive Emotion – Cảm xúc tích cực): Đây là nhân tố thể hiện sự kết nối với hạnh phúc rõ ràng nhất trong mô hình. Cảm xúc tích cực ở đây có nghĩa là khả năng trở nên lạc quan và xem xét quá khứ, hiện tai và tương lai dưới góc nhìn tích cực. Quan điểm tích cực này giúp ích bạn trong mối quan hệ, công việc và giúp truyền cảm hứng để sáng tạo hơn và tạo ra nhiều cơ hội thay đổi. Tuy nhiên, cũng cần phân biệt giữa hưởng thụ và niềm vui hay sự thích thú trong mô hình này, hưởng thụ liên quan đến nhu cầu về đói, khát, ngủ nghỉ… Trong khi đó niềm vui liên quan đến từ kích thích trí tuệ và sáng tạo. Đây là kiểu cảm xúc tích cực cần thiết, nếu một người yêu thích công việc của mình họ sẽ kiên trì và chiến đấu chống lại những thách thức thông qua các giải pháp và sáng tạo và thay thế.
– E (Engagement – Sự cam kết): Điều quan trọng trong cuộc sống là chúng ta có thể tìm thấy các hoạt động mà chúng ta có thể tham gia một cách trọn vẹn. Tham gia vào các hoạt động trong đời sống sẽ giúp chúng ta hiểu, phát triển và nuôi dưỡng hạnh phúc cá nhân. Tất cả chúng ta đều cần một điều gì đó lôi cuốn trọn vẹn bản thân vào khoảnh khắc của hiện tại, tạo ra một “dòng chảy” vào việc chìm đắm trong hạnh phúc trong nhiệm vụ hoặc hoạt động. Đây là kiểu dòng chảy giúp kéo dài sự thông minh, kỹ năng và khả năng cảm xúc của chúng ta.
– R (Relationships – Mối quan hệ): Mối quan hệ và kết nối xã hội là một trong những khía cạnh quan trọng nhất của cuộc sống. Con người là sinh vật phát triển mạnh mẽ về kết nối xã hội, tình yêu, sự thân mật, và tương tác về cảm xúc và thể chất một cách mạnh mẽ với người khác. Xây dựng mối quan hệ tích cực với cha mẹ, anh chị em, đồng nghiệp và bạn bè là quan trọng để truyền đạt tình yêu và niềm vui. Kết nối xã hội là một phần quan trọng đối với sức khỏe con người, mối quan hệ mạnh mẽ cung cấp cho bạn sự hỗ trợ trong thời điểm khó khăn.
– M (Meaning – Ý nghĩa): Sống có mục đích và ý nghĩa lý là quan trọng đối với một cuộc sống hạnh phúc và viên mãn, thay vì việc theo đuổi sự hưởng thụ và sự giàu có về vật chất, chúng ta có một ý nghĩa để sống. Hiểu về ảnh hưởng của công việc và và lý do bạn chọn theo đuổi công việc đó sẽ giúp bạn thích thú công việc đó hơn và ngày càng hài lòng và hạnh phúc với nó nhiều hơn
– A (Accomplishments – Sự thực hiện mục đích/mục tiêu): Có mục tiêu và tham vọng trong cuộc sống mà khi có thể đạt được chúng sẽ mang lại cho chúng ta một cảm giác thành tựu . Thực hiện những mục tiêu thực tế mà có thể được đáp ứng và chỉ cần thiết lập các nỗ lực để đạt được các mục tiêu đã có thể mang cho bạn một cảm giác hài lòng, cuối cùng khi bạn đã đạt được những mục tiêu đó, một cảm giác tự hào và sự hoàn thành sẽ đạt đến. Có thành tựu trong cuộc sống là quan trọng để thúc đẩy chính mình thanh công và thịnh vượng.
Martin Minh Điệp
——–
